“Ben je al begonnen voor die toets?”
“Straks.”
Herkenbaar? Veel ouders zien thuis hetzelfde gebeuren: hun zoon of dochter weet dat er gestudeerd moet worden, maar toch komt het er niet van. Eerst nog iets eten, dan nog even op de gsm, daarna nog wat treuzelen… en voor je het weet, is het laat en stijgt de stress.
Dat heeft niet altijd te maken met luiheid of een gebrek aan motivatie. Vaak is de stap tussen weten wat je moet doen en er echt aan beginnen gewoon te groot.
Gelukkig bestaat er een eenvoudige strategie die daarbij kan helpen: implementation intentions. In deze blog lees je wat implementation intentions zijn, waarom ze werken en hoe je er thuis heel concreet mee aan de slag kunt.
Wat zijn implementation intentions?
Implementation intentions zijn heel concrete als-dan-plannen.
Niet:
“Vanavond ga ik studeren.”
Maar wel:
“Als ik om 19 uur klaar ben met eten, dan ga ik 20 minuten Frans studeren aan de keukentafel.”
Of:
“Als ik thuiskom van school, dan kijk ik eerst in mijn agenda wat ik voor morgen moet doen.”
Je kind spreekt dus op voorhand met zichzelf af:
- wanneer het iets zal doen
- waar dat zal gebeuren
- wat het precies gaat doen
- en soms ook hoe het reageert als er afleiding of weerstand opduikt
Dat maakt implementation intentions zo krachtig: ze vertalen een vaag voornemen naar een concreet plan.
Waarom helpen implementation intentions tegen uitstelgedrag?
Veel jongeren hebben eigenlijk best goede bedoelingen. Ze willen wel leren. Maar een goed voornemen is nog geen concreet plan.
Implementation intentions helpen omdat ze de stap naar actie kleiner maken.
1. Ze maken beginnen makkelijker
Voor veel leerlingen is starten het moeilijkste moment. Zodra ze bezig zijn, gaat het vaak al beter. Een als-dan-plan verlaagt de drempel om eraan te beginnen.
2. Ze maken vage voornemens concreet
“Straks studeren” is vaag. “Om 18.30 uur begin ik met 15 minuten woordjes herhalen” is veel duidelijker. Hoe concreter het plan, hoe groter de kans dat het ook echt gebeurt.
3. Ze helpen bij afleiding
Implementation intentions kunnen ook helpen bij lastige momenten. Bijvoorbeeld:
“Als ik tijdens het leren mijn gsm wil nemen, dan leg ik die terug en werk ik eerst nog 5 minuten verder.”
4. Ze helpen gewoontes opbouwen
Wanneer studeren gekoppeld wordt aan een vast moment of een vaste situatie, wordt het minder afhankelijk van motivatie. En dat is belangrijk, want motivatie is niet altijd aanwezig op het moment dat je ze nodig hebt.
Waarom uitstelgedrag vaak niet over luiheid gaat
Als kinderen of jongeren uitstellen, denken volwassenen soms snel dat ze gewoon geen zin hebben. Maar vaak ligt het complexer.
Veel leerlingen weten best dat ze moeten studeren. Alleen ontbreekt vaak de brug tussen intentie en actie.
Een leerling die zegt:
“Vanavond moet ik echt beginnen.”
heeft nog geen echt plan.
Een leerling die zegt:
“Als ik na het eten mijn bord in de vaatwasser heb gezet, dan begin ik meteen met 10 minuten woordjes.”
heeft al veel meer houvast.
Uitstelgedrag aanpakken gaat dus niet alleen over “meer discipline”, maar ook over slimmer plannen.
Hoe kun je implementation intentions thuis gebruiken?
Je hoeft het niet ingewikkeld te maken. Begin gewoon klein en concreet.
Kies één moment waarop het vaak misloopt
Denk samen na over een situatie waarin je kind vaak uitstelt. Bijvoorbeeld:
- niet beginnen aan huiswerk
- afgeleid raken door de gsm
- pas de avond voordien starten
- geen overzicht hebben van taken en toetsen
- niet weten hoe eraan te beginnen
Maak samen één haalbaar als-dan-plan
Niet tien plannen tegelijk. Kies één plan dat duidelijk en haalbaar is.
Bijvoorbeeld:
- “Als ik thuiskom van school, dan eet ik eerst iets en kijk ik daarna 5 minuten in mijn agenda.”
- “Als het 19 uur is, dan leg ik mijn gsm in de woonkamer en begin ik met mijn taak voor Nederlands.”
- “Als ik merk dat ik blijf treuzelen, dan zet ik een timer op 10 minuten en begin ik gewoon.”
Maak het plan zichtbaar
Schrijf het plan op in de agenda, op een post-it of op een blad aan het bureau. Wat zichtbaar is, wordt makkelijker onthouden.
Evalueer samen
Vraag na een paar dagen:
- Is het gelukt?
- Wat hielp?
- Wat maakte het moeilijk?
- Moeten we het plan aanpassen?
Zo leert je kind niet alleen beter plannen, maar ook reflecteren over zijn of haar aanpak.
Concrete voorbeelden van implementation intentions voor studeren
Hieronder vind je voorbeelden die je meteen kunt gebruiken.
Om beter te starten
- Als ik thuiskom van school, dan leg ik eerst mijn boekentas leeg en kijk ik in mijn agenda.
- Als ik klaar ben met eten, dan begin ik met 20 minuten studeren.
- Als het 18.30 uur is, dan start ik met het vak waar ik het minst zin in heb.
Om uitstelgedrag aan te pakken
- Als ik denk “ik heb geen zin”, dan begin ik toch met 5 minuten.
- Als ik blijf treuzelen, dan zet ik een timer en start ik met één kleine taak.
- Als ik naar mijn gsm wil grijpen, dan leg ik die in een andere kamer.
Om beter te plannen
- Als een toets wordt aangekondigd, dan noteer ik die meteen in mijn agenda.
- Als het zondagavond is, dan maak ik een planning voor de komende week.
- Als ik klaar ben met studeren, dan leg ik mijn spullen klaar voor morgen.
Om moeilijke vakken aan te pakken
- Als ik niet weet hoe ik moet starten met wiskunde, dan hermaak ik eerst een voorbeeld uit de les.
- Als ik iets niet begrijp, dan noteer ik mijn vraag zodat ik die later kan stellen.
Wat helpt als ouder?
Als ouder wil je helpen. Maar niet elke aanpak werkt even goed.
Wat vaak minder helpt
- blijven herhalen dat je kind “gewoon moet beginnen”
- te grote of te ambitieuze planningen maken
- uitstelgedrag zien als luiheid
- alles overnemen in plaats van samen na te denken
Wat meestal beter werkt
- samen één concreet knelpunt kiezen
- mee zoeken naar een haalbare afspraak
- kleine successen benoemen
- rustig bijsturen zonder verwijten
Waarom klein beginnen vaak slimmer is
Veel jongeren denken dat studeren meteen lang en intensief moet zijn. Daardoor voelt de drempel nog hoger.
Maar vaak werkt dit beter:
Niet:
“Vanavond ga ik drie uur blokken.”
Wel:
“Als ik om 19 uur aan mijn bureau zit, dan begin ik met 10 minuten.”
Klein starten verlaagt de weerstand. En zodra je kind bezig is, wordt doorgaan meestal een stuk makkelijker.
Tot slot: slimmer starten in plaats van harder pushen
Implementation intentions zijn geen wondermiddel, maar wel een eenvoudige en sterke strategie. Ze helpen kinderen en jongeren om minder uit te stellen, beter te starten en meer grip te krijgen op hun studieaanpak.
Niet door harder te pushen, maar door samen te zoeken naar slimme, concrete afspraken die haalbaar zijn.
Dat is vaak veel effectiever dan blijven hopen dat motivatie vanzelf op het juiste moment opduikt.
Meer tips om je kind te ondersteunen bij het leren?
Wil je meer concrete tips om je kind thuis te ondersteunen bij studeren, motivatie en leren leren? In mijn boek Leren.Hoe?Zo! voor ouders of de toolbox Leren.Hoe?Zo! voor jongeren vind je een helder overzicht met tientallen concrete handvatten.