Tijdens het studeren draait het niet alleen om hoeveel tijd je kind aan de leerstof besteedt. Minstens even belangrijk is hoe je kind studeert. Ons geheugen werkt namelijk niet als een spons die alles zomaar opneemt. Nieuwe informatie moet verwerkt, gekoppeld, herhaald en opnieuw opgehaald worden.
De tips hieronder komen uit het boek Leren.Hoe?Zo! voor ouders en helpen je om je kind beter te ondersteunen tijdens het leren. Ze houden rekening met hoe ons geheugen informatie verwerkt, zodat je kind de leerstof beter kan onthouden én makkelijker kan toepassen.
1. Beperk afleiding
Een kind dat studeert, heeft focus nodig. Toch zijn er vaak heel wat prikkels in de buurt: een smartphone, meldingen, muziek, openstaande tabbladen of andere schermen. Multitasking lijkt misschien efficiënt, maar is dat niet. Wie voortdurend schakelt tussen studeren en afleiding, verwerkt de leerstof minder diep.
Bekijk daarom samen met je kind welke zaken voor afleiding zorgen. Spreek bijvoorbeeld af om de smartphone tijdens het studeren in een andere ruimte te leggen. Alleen op stil zetten is meestal niet genoeg. Zolang het toestel zichtbaar is, blijft het aandacht vragen. Ook de computer wordt best alleen gebruikt wanneer dat echt nodig is, bijvoorbeeld voor digitale oefeningen of om de agenda te raadplegen.
2. Laat je kind voorkennis activeren
Nieuwe leerstof onthouden lukt beter wanneer je kind die kan koppelen aan wat het al weet. Daarom is het nuttig om vóór het studeren even stil te staan bij de vraag: Wat weet ik hier eigenlijk al over?
Laat je kind bijvoorbeeld enkele woorden opschrijven, een kleine mindmap maken of een schets tekenen van wat het zich herinnert. Dat hoeft niet perfect of volledig te zijn. Het belangrijkste is dat je kind zijn of haar voorkennis actief oproept. Tijdens het studeren kun je je kind helpen door vragen te stellen zoals: Waar doet dit je aan denken? of Hoe kun je dit linken aan iets wat je al weet?
3. Hou rekening met het werkgeheugen
Ons werkgeheugen is beperkt. Dat betekent dat je kind maar een beperkte hoeveelheid informatie tegelijk kan verwerken. Wanneer er te veel tegelijk gebeurt, raakt het werkgeheugen snel overbelast. Dat maakt leren moeilijker.
Help je kind daarom om stap voor stap te werken. Moedig het aan om niet te snel door de leerstof te gaan, maar tijd te nemen om na te denken. Begin eerst met de hoofdzaken: waarover gaat dit hoofdstuk? Wat zijn de belangrijkste begrippen? Pas daarna is er ruimte voor details. Ook afleidingen zoals smartphonegebruik of luide achtergrondmuziek belasten het werkgeheugen zonder dat ze het leren vooruithelpen.
4. Stimuleer actief leren
Veel kinderen en jongeren studeren door te lezen, te markeren of hun cursus nog eens door te nemen. Dat voelt vaak vertrouwd, maar het garandeert niet dat ze ook echt over de leerstof nadenken.
Actief leren werkt beter. Dat betekent dat je kind iets doet met de leerstof: verbanden leggen, voorbeelden zoeken, schema’s maken, zichzelf vragen stellen of uitleggen waarom iets zo is. Je kunt als ouder helpen door vragen te stellen zoals: Waarom is dit belangrijk?, Wat is het verband met het vorige hoofdstuk? of Kun je hiervan een voorbeeld geven? Zo wordt studeren meer dan alleen informatie bekijken.
5. Check of je kind de leerstof begrijpt
Iets kunnen nazeggen is niet hetzelfde als iets begrijpen. Daarom is het belangrijk om regelmatig na te gaan of je kind de leerstof in eigen woorden kan uitleggen.
Vraag bijvoorbeeld: Leg eens uit alsof ik er niets van weet. Of: Kun je dit met een voorbeeld verduidelijken? Wanneer je kind vastloopt, is dat geen probleem. Het toont net waar nog extra aandacht nodig is. Alleen informatie die echt letterlijk moet worden onthouden, zoals definities, formules of grammaticaregels, hoeft je kind woordelijk uit het hoofd te leren. Voor de meeste andere leerstof is begrijpen belangrijker dan letterlijk herhalen.
6. Maak de leerstof concreet en visueel
Ons brein verwerkt informatie beter wanneer woorden en beelden gecombineerd worden. Daarom helpt het om leerstof concreet en zichtbaar te maken.
Gebruik voorbeelden uit het dagelijkse leven om moeilijke begrippen uit te leggen. Laat je kind een schema, tekening, tijdlijn of stappenplan maken. Bij processen kan je kind zich proberen voor te stellen hoe iets werkt. Bij afbeeldingen, grafieken of schema’s helpt het om hardop uit te leggen wat er precies te zien is. Zo wordt abstracte leerstof vaak veel begrijpelijker.
7. Laat je kind zichzelf testen
Alleen herlezen kan een vals gevoel van begrip geven. De leerstof lijkt bekend omdat je kind ze net gezien heeft, maar dat betekent nog niet dat het de informatie ook zelfstandig kan oproepen.
Zelftoetsing is daarom heel krachtig. Laat je kind de leerstof vertellen zonder te kijken, oefenvragen oplossen, begrippen uitleggen of een schema opnieuw maken uit het hoofd. Daarna controleert je kind wat juist was en wat nog niet. Dat is geen controle op falen, maar een manier om beter te weten waar nog oefening nodig is.
8. Herhaal gespreid
Leerstof blijft beter hangen wanneer je kind ze meerdere keren herhaalt met voldoende tijd ertussen. Eén lange studiesessie is meestal minder effectief dan meerdere kortere momenten verspreid over de tijd.
Plan daarom samen vaste herhaalmomenten in. Dat hoeft niet telkens lang te duren. Korte sessies waarin je kind actief terugdenkt aan de leerstof, zichzelf test of een schema opnieuw maakt, kunnen veel opleveren. Belangrijk is dat herhalen niet gewoon opnieuw lezen wordt, maar opnieuw actief ophalen en verwerken.
9. Zorg voor voldoende slaap
Slaap is essentieel om nieuwe kennis te verwerken. Tijdens de slaap krijgt het brein de kans om informatie te ordenen, te verbinden met wat al gekend is en steviger op te slaan.
Zorg er dus voor dat je kind voldoende nachtrust krijgt. Voor kinderen en jongeren is ongeveer negen uur slaap, of zelfs meer, vaak nodig. De hele nacht doorstuderen vlak voor een examen is zelden een goed idee. Als er tijdsnood is, focust je kind zich beter op de grote lijnen dan tot diep in de nacht details te proberen blokken.
Tot slot
Als ouder hoef je de leerstof niet altijd zelf te beheersen om je kind goed te kunnen ondersteunen. Je kunt vooral helpen door de juiste omstandigheden te creëren, goede vragen te stellen en je kind aan te moedigen om actief met de leerstof aan de slag te gaan.
Wil je meer praktische tips om je kind te helpen bij het leren, plannen, onthouden en gemotiveerd blijven? Ontdek dan zeker het boek Leren.Hoe?Zo! voor ouders. Ook voor leerlingen is er de Leren.Hoe?Zo! Toolbox, waarmee jongeren concreet aan de slag kunnen met hun studieaanpak.
Meer info over de boeken en toolbox vind je via:
http://www.lerenhoezo.be/boeken/